Zuzanna Ginczanka

Zuzanna Ginczanka (1917–1944), właściwie Sara Gincburg, była polską poetką pochodzenia żydowskiego. Urodziła się w Kijowie. Dorastała w Równem na Wołyniu. Wybrała język polski jako język własnej twórczości. W młodości zwróciła uwagę środowiska literackiego i przeniosła się do Warszawy. Publikowała w prasie, także utwory o charakterze satyrycznym.

Jej jedyny wydany za życia tom nosi tytuł „O centaurach”. Poezja Ginczanki wyróżnia się zmysłowością, energią języka i wyraźnym poczuciem własnej odrębności. Autorka podejmowała temat kobiecej podmiotowości oraz presji cudzych wyobrażeń. Interesowały ją związki natury, kultury i cielesnego doświadczenia. Potrafiła łączyć rozmach metafory z ironią. Jej twórczość nie mieści się wyłącznie w późniejszej opowieści o tragicznej biografii.

Podczas okupacji niemieckiej Ginczanka ukrywała się we Lwowie i Krakowie. Doświadczenie zagrożenia oraz donosu utrwaliła w wierszu „Non omnis moriar”. Utwór przekształca tradycyjny motyw poetyckiej nieśmiertelności w gorzkie świadectwo przemocy. Poetka została aresztowana i zamordowana w Krakowie w 1944 roku. Późniejsze badania przywróciły jej ważne miejsce w historii literatury. Jej dorobek jest dziś odczytywany zarówno w kontekście dwudziestolecia, jak i Zagłady.