Interpretacje wierszy i materiały do nauki
Tytuł dzieła literackiego bardzo często pomijany jest w jego dogłębnych analizach. To błąd, ponieważ jest to element utworu tak samo integralnie związany z całością, jak każdy inny. Nieraz potrafi całkowicie zmienić nasze patrzenie na dany tekst, czasem zmienić jego wydźwięk.
Wszyscy żyjemy w środowisku, które ma swoje utarte schematy, tradycje obyczaje. Wiele z nich wynika z okolicy kulturowej, w której się obracamy, inne z religii, literatury czy po prostu przyzwyczajenia. Z czasem jednak niektóre obyczaje stają się żelaznym kanonem, bez którego nie wyobrażamy sobie komfortowego życia. Jest to dobre, o ile nie prowadzi do zmuszania kogoś, by żył w sposób, który podoba się nam, a nie jemu. Tradycje i obyczaje kojarzone były w ostatnich czasach zwłaszcza ze światem polskiej wsi, która miała ograniczony dostęp do nowych technologii, mód i ogólnie rozumianego postępu, a więc kumulowała w sobie obyczaje, które pobierała od przodków. Doskonale sportretował ten mechanizm Władysław Stanisław Reymont w swojej noblowskiej powieści, pt. Chłopi.
Taniec to jedna z najchętniej uprawianych przez człowieka dziedzin sportu. Dzisiaj służy nam jako sposób na rozluźnienie się, wyrażenie ekspresji, porozumienie z partnerem lub partnerką. W dalekiej przeszłości jednak taniec miał o wiele więcej funkcji, odgrywał między innymi ważną rolę w różnego rodzaju rytuałach religijnych i plemiennych.
Widma, zjawy, upiory i inne fantastyczne nadprzyrodzone istoty, towarzyszą wyobraźni ludzkiej od zarania dziejów. Na początku bywały groźnymi potworami, które czaiły się w mroku, by odebrać życie ludziom pierwotnym, później podzieliły się na dobre i złe i odgrywały funkcje religijne. Jeszcze kilka wieków temu funkcjonowały jako część rzeczywistych wierzeń ludowych, dzisiaj są już wyłącznie częścią folklorów i wspomnieniem dawnych religii i mitologii.
Kształt państwa polskiego oraz losy jego narodu to temat bardzo często poruszany w rodzimej literaturze, zwłaszcza w epokach, gdy tej wolności rzeczywiście brakowało. Literatura II wojny światowej, a zwłaszcza trwających sto dwadzieścia trzy lata zaborów obfituje w rozmaite dywagacje na tematy narodowe.
Chłopi i inteligencja to dwie grupy społeczne, które przez wiele wieków dominowały w Rzeczypospolitej Polskiej. Nie zawsze jednak były w stanie się zjednoczyć dla wspólnego dobra narodowego, co miało swoje reperkusje społeczne i polityczne.
Każde społeczeństwo – co jest zupełnie naturalne – składa się z bardzo wielu jednostek, z których każda ma indywidualne podejście do życia i świata. Ludzie ci na podstawie różnorakich podobieństw łączą się w grupy, by łatwiej było im przetrwać. Trudno jest jednak o to, by wszystkie te grupy miały jednakowe zdanie na każdy temat. Jest wręcz przeciwnie. Niekiedy poszczególne grupy społeczne chcą zupełnie różnych rzeczy i spierają się ze sobą, zamiast próbować szukać wspólnej drogi porozumienia. Ten problem bardzo mocno wybrzmiewał w społeczeństwie polskim i jest aktualny do dziś. Opowiadają o nim największe arcydzieła literatury narodowej.
Każdy z nas zmienia się wielokrotnie w ciągu swojego życia. To jak najbardziej naturalny proces. Niektórzy zmieniają się jednak wyłącznie ze względu na upływający czas, inni pod wpływem intensywnych i ważnych doświadczeń, zarówno negatywnych, jak i pozytywnych – wówczas dzieje się to dużo bardziej dynamicznie. Zmiany, jakie zachodzą w ludzkiej duszy i psychice pobudzają wyobraźnię literatów, którzy w swoich dziełach próbują zrozumieć skomplikowane procesy wewnętrzne jednostki.
Postępujemy w życiu według najróżniejszych motywacji. Każdemu człowiekowi zależy na czymś odrobinę innym, a inny cel determinuje inne środki. Nie zawsze jednak jesteśmy w stanie odróżnić dobre motywacje od tych, które zwodzą nasze serca i sumienia. Czasem myśląc o łatwym zysku, zbaczamy na manowce. Warto wtedy uciec się do literatury, która zbadała już wiele przypadków różnorodnych motywacji ludzkich, a także tego, do czego owe motywacje doprowadziły.
Fiodor Dostojewski w Zbrodni i karze badał najciemniejsze, ale i najszlachetniejsze zakamarki naszej duszy. Obok bowiem scen brutalnych i takich, które świadczą o podłości ludzkiego charakteru, czytelnik znajdzie w tej epokowej powieści zdarzenia, które wskazują na ludzką dobroć, szlachetność i umiejętność poświęcania się dla innych.
Motyw winy i kary to jeden z najstarszych i najbardziej popularnych toposów w literaturze ludzkości, która od zawsze doceniała wartość, jaką jest sprawiedliwość. Za dobry czyn powinna spotykać człowieka nagroda, a za zły i niegodny – kara.
Jeszcze nigdy nie urodził się człowiek pozbawiony jakichkolwiek słabości, mniejszych lub większych wad, przysłowiowych rys. Nie ma więc sensu wyrzucanie sobie, że takie słabości się posiada. Problem pojawia się dopiero wtedy, kiedy człowiek z takimi słabościami nie usiłuje walczyć, nie przeciwdziała im.