Janusz Korczak

Janusz Korczak, właściwie Henryk Goldszmit, był lekarzem, pedagogiem i pisarzem polsko-żydowskim. Urodził się w Warszawie w 1878 lub 1879 roku. Studiował medycynę i pracował jako pediatra. Wspólnie ze Stefanią Wilczyńską prowadził warszawski Dom Sierot. Łączył codzienną opiekę z badaniem potrzeb oraz rozwoju dzieci. Sprzeciwiał się traktowaniu dziecka jako osoby pozbawionej własnego głosu.

Swoje poglądy rozwijał między innymi w „Jak kochać dziecko” i „Prawie dziecka do szacunku”. W praktyce wychowawczej wykorzystywał samorząd, sąd koleżeński i wspólne ustalanie zasad. Zainicjował również „Mały Przegląd”, pismo współtworzone przez dzieci. Jako prozaik zasłynął powieściami „Król Maciuś Pierwszy”, „Bankructwo małego Dżeka” i „Kajtuś Czarodziej”. Fantastyczne oraz przygodowe fabuły podejmują problemy władzy, odpowiedzialności i niezrozumienia. Perspektywa dziecka ujawnia w nich niesprawiedliwość pozornie oczywistego porządku dorosłych.

Podczas okupacji niemieckiej Dom Sierot został przeniesiony do getta warszawskiego. Korczak zabiegał o utrzymanie podopiecznych w warunkach głodu i przemocy. Prowadzony wtedy „Pamiętnik” stanowi ważne świadectwo tego doświadczenia. W sierpniu 1942 roku został wywieziony wraz z dziećmi i personelem do Treblinki. Zginął w niemieckim obozie zagłady. Jego dziedzictwo obejmuje zarówno literaturę, jak i fundamentalny wkład w rozwój myślenia o prawach dziecka.