Zemsta Bolesława Prusa

„Zemsta” Bolesława Prusa to krótkie opowiadanie, które wykorzystuje żart, przesadę i pomysłowość intelektualną do refleksji nad stosunkami między narodami. Zamiast prostego odwetu eksponuje znaczenie pracy, wiedzy i rozwoju cywilizacyjnego. Utwór pozwala dostrzec mniej znaną, humorystyczną stronę twórczości autora oraz jego zainteresowanie społecznymi konsekwencjami nauki. Przesłanie opowiadania przekształca emocję odwetu w pytanie o rzeczywiste źródła siły społeczeństwa. W perspektywie pozytywistycznej trwałe znaczenie mają umiejętności, organizacja i zdolność do tworzenia wartości, nie sam gest wrogości. Prus wykorzystuje przewrotny pomysł literacki do zakwestionowania biernego rozpamiętywania urazów oraz skierowania uwagi ku praktycznemu działaniu i samodoskonaleniu.