Interpretacje wierszy i materiały do nauki
Chłopak namawiający dziewczynę na wspólne wyjście do kina, polityk na wiecu partyjnym zachęcający publiczność do oddania na niego głosu, pani z reklamy w telewizji, która zachęca cię do picia wody konkretnego producenta. Co łączy tych, z pozoru przypadkowo dobranych, ludzi? Wszyscy chcą osiągnąć swój cel i wszyscy używają do tego języka. Ściślej rzecz ujmując – jego funkcji impresywnej.
“Do galerników” to wiersz barokowego poety Jana Andrzeja Morsztyna, który w zaskakujący sposób opowiada o miłości. Poeta przyrównał los zakochanych do życia niewolników służących na statkach. Utwór pochodzi z tomu poetyckiego “Lutnia”.
Poezja to specyficzna dziedzina literatury, która opiera się na subiektywnym widzeniu świata przez autora. Skupia się nie na rzeczach i zjawiskach materialnych, ale na odczuciach, uczuciach, emocjach, stanach, a więc kwestiach bardzo indywidualnych. Dlatego też czasami trudno jest nam zrozumieć, co autor chciał zawrzeć w swoim utworze, co jest dużym problemem zwłaszcza dla uczniów interpretujących poezję w pracach pisemnych na ocenę. Spróbujmy więc zebrać i uporządkować wszystkie wskazówki i wytyczne, które mogą okazać się przydatne w interpretacji wiersza.
Wszystko, co zdarza się w życiu, spotyka się z mniej lub bardziej emocjonalną reakcją z naszej strony. Rzeczy, które dobrze znamy lub czynności, które wykonujemy na co dzień, raczej nie wzbudzają w nas większych emocji. Sytuacja zmienia się, gdy dzieje się coś niespodziewanego, w pozytywny lub negatywny sposób. Aby móc to dobrze wyrazić, potrzebujemy specjalnego narzędzia językowego. Tym narzędziem jest właśnie funkcja ekspresywna języka.
Jakoś tak już jest, że nie zaczynamy rozmowy od razu od meritum i nie ucinamy jej razem z kropką kończącą zdanie, którym nasza sprawa została załatwiona. Mamy do dyspozycji wiele zwrotów, które służą nam do płynnego wejścia z kimś w interakcję oraz do płynnego z niej wyjścia. Już chyba każdemu znane jest sformułowanie „small-talk” oznaczające krótką, niezobowiązującą rozmowę na błahy temat, której jedynym zadaniem jest podtrzymanie kontaktu z drugą osobą, kiedy np. niezręcznie jest milczeć przebywając ze sobą. Tego rodzaju zabiegi zaliczane są do tzw. funkcji fatycznej naszego języka.
Tadeusz Boy-Żeleński to bez wątpienia z najważniejszych a zarazem najbardziej fascynujących postaci polskiej kultury XX stulecia. Kojarzony przede wszystkim z tłumaczeniami literatury francuskiej, Boy ponadto był jednak również znakomitym publicystą, poetą, felietonistą oraz satyrykiem. Rolą jaką odegrał Boy-Żeleński w polskiej kulturze jest naprawę trudna do przecenienia. Nie sposób wyobrazić sobie zasobu rodzimej literatury bez licznych i świetnych przekładów Boya. Również w swojej publicystyce dał Boy początek nurtowi myślenia krytycznego, zarówno w stosunku do konserwatywnych szablonów, jak i roli Kościoła Katolickiego w funkcjonowaniu społeczeństwa.
1. Antenor wygłasza mowę, w której opowiada o niegodziwym postępku Aleksandra i potępia jego zachowania: uprowadzenie Heleny oraz próbę przekupstwa sędziów w swojej sprawie.
W języku polskim (chociaż nie tylko) dysponujemy dwoma metodami przytaczania czyjejś wypowiedzi, czyjejś opinii, prośby, rozkazu, pytania i innych typów wypowiedzeń. Są nimi mowa niezależna oraz mowa zależna. Wbrew niewiele mówiącym nazwom, nie są to w ogóle pojęcia skomplikowane. Co dokładnie oznaczają, wyjaśniamy poniżej.
Odprawa posłów greckich to dramat autorstwa Jana Kochanowskiego, który w założeniu miał być próbą przeniesienia wzorców tragedii antycznych na grunt języka polskiego. Tym ciekawszy jest to przykład do analizy pod względem nie tylko tego, jaka treść została w nim zawarta, lecz także (a może nawet przede wszystkim) pod względem tego, w jaki sposób została ona przekazana. Jakich kompozycyjnych zabiegów użył autor, by z jednej strony oddać hołd ukochanej tradycji antycznej Grecji, a z drugiej pchnąć stary schemat na nowe, renesansowe tory. Taka analiza świadczy bowiem o niebywałym talencie kreatywnego naśladownictwa, któremu wyraz dał Jan Kochanowski pisząc Odprawę posłów greckich.
Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego miała być, w zamyśle autora, dowodem na to, że antyczne wzorce literackie mogą być z powodzeniem przenoszone na kanwę języków narodowych. Było to zresztą dążenie wielu ówczesnych twórców europejskich, Kochanowski zrobił to jako pierwszy w Polsce. Czy więc Odprawa posłów greckich to wierne odwzorowanie greckich tragedii z czasów Sofoklesa, Eurypidesa lub Ajschylosa? Z pewnością można powiedzieć, że tak, chociaż nie jest to dramat pozbawiony pewnych nowatorskich cech, charakterystycznych już dla wzorców renesansowych.
Odprawa posłów greckich Jana Kochanowskiego to dzieło, którym renesansowy autor próbował przenieść na grunt literatury polskiej wzór antycznej tragedii greckiej. Z antyku zapożyczył więc nie tylko formę utworu, lecz także pewien zakres tematyczny. W tragedii starogreckiej bowiem, bardzo częstym tematem (głównym lub towarzyszącym, stanowiącym tło wydarzeń właściwych) była wojna trojańska, a właściwie jej homerycka wersja. Tak jest również w przypadku Odprawy posłów greckich.
W utworze „Ogród miłości” Jan Andrzej Morsztyn charakteryzuje miłość i towarzyszące jej uczucia za pomocą porównania do ogrodu. Opisany ogród jest miejscem pełnym cierpienia, a nie rozkoszy. Wiersz pochodzi z tomu poetyckiego „Lutnia”, który jest najbardziej reprezentatywnym zbiorem dzieł tego poety.