Na lipę – interpretacja

„Na lipę” to bardzo popularny wiersz Jana Kochanowskiego, zarówno w czasach poety, jak i obecnie, który pochodzi z cyklu zatytułowanego „Fraszki”. Utwór jest rzecz jasna fraszką, a więc gatunkiem poezji rymowanej (zazwyczaj) o humorystycznym charakterze.

Na lipę- analiza utworu

Pierwszy wers rozpoczyna się od apostrofy, czyli zwrotu osoby, bóstwa, a nawet wydarzenia. W przypadku wiersza „Na lipę” poeta głosem podmiotu lirycznego zwraca się do nieznanego gościa, którego zaprasza do odpoczynku pod rozłożystymi gałęziami i szerokimi liśćmi lipy. Mamy tu więc do czynienia z liryką inwokacyjną, na co wskazuje zwrot do osoby, do której są adresowane słowa wypowiadane przez podmiot liryczny. Kim jest ów podmiot? Jest nim oczywiście samo drzewo, tytułowa lipa. Mówiąca i myśląca lipa to przykład figury językowej zwanej antropomorfizacją, czyli nadawaniu cech ludzkich zwierzętom, pojęciom, przedmiotom, a nawet wydarzeniom.

Człowiek, do którego lipa zwraca się w wierszu, może być kimś zwyczajnym, ot, podróżnikiem, który potrzebuje wytchnienia po podróży. Słońce świeci mocno i sprawia, że upał jest niemal nie do zniesienia, więc lipa zaprasza gościa pod swoje dające cień liście, by odpoczął. Lipa nie jest jedynym obiektem, który poeta poddaje zabiegowi antropomorfizacji, ponieważ w wierszu słowiki i szpaki zdolne są do „wdzięcznego narzekania”, a więc do czynności przypisywanej jedynie rodzajowi ludzkiemu. To człowiek może narzekać, ponieważ zna język, ptak natomiast może jedynie śpiewać, ale języka nie używa, bo nie może.

Poeta stosuje wiele powtórzeń w swojej fraszce, chcąc podkreślić tym samym wyjątkowość miejsca, które jest opisywane w wierszu.

Jednym z najciekawszych jednak zabiegów, z których korzysta autor, jest wybitna zdolność poety do tworzenia niezwykłych metafor. Dwa ostatnie wersy utworu to metafora, w której autor porównał tytułowe drzewa do „szczepu najpłodniejszego w hesperyskim sadzie”. Lipa, jak wie każdy, nie daje owoców, ale porównana do drzew z sadu Hesperyd, które wydawały owoce w postaci złotych jabłek, zyskuje mityczne niemal znaczenie.

Budowa wiersza przedstawia się następująco: utwór napisany został trzynastozgłoskowcem z zastosowaniem rymów parzystych i bogactwa epitetów.

Na lipę – interpretacja fraszki

Wiersz Kochanowskiego można interpretować jako absolutną pochwałę wiejskiego życia. Nie jest to wiersz długi, ale zawiera w sobie niesamowicie bogate treści. Po pierwsze: lipa jako centralne drzewo wiejskiego dworku Kochanowskiego (prawdopodobnie chodzi o dwór w Czarnolesie), który uwielbiał spokój tego miejsca. Rozrastające się pod drzewem ogromne korzenie przyrównać można do siły rodzinnych więzi, za sprawą których cały ród zyskiwał odpowiednią pozycję w szlacheckim społeczeństwie dawnej Rzeczpospolitej.

Poeta nie wychwala walecznego i pełnego podboju stylu życia. Zachęca bardziej do tego, by życie potraktować jako kontemplację nad porządkiem natury, z którym bezsprzecznie należy żyć w pełnej zgodzie i nigdy nie występować przeciw niemu. „Na lipę” to liryka sielankowa, a więc taka, która siłą rzeczy przedstawia rzeczywistość spokojną albo wręcz wskazuje, że spokojne życie jest tym, do którego każdy człowiek powinien dążyć, bo nie w przepychu i zaszczytach leży prawdziwe szczęście. Prawdziwe szczęście znaleźć można wszędzie, a najszybciej i najłatwiej w naturze. To ona żywi człowieka, ubiera go, daje mu to wszystko, co sprawia radość i przyjemność.

Wieczna niemal lipa to w wierszu poety alegoria stałości. Chodzi przecież o to, by to, co doskonałe, nigdy nie ulegało degradacji i zniszczeniu. Lipa to symbol trwałości nie tylko rodu Kochanowskiego, jego majątku i dokonań poetyckich. To także symbol niezmiennego porządku natury. Natura zawsze wygląda tak samo, nie wolno jej zmieniać czy naruszać, warto żyć w zgodzie z nią, a wtedy sprawi ona, że życie ludzkie nabierze głębszego znaczenia, stanie się pełne, wartościowe i godnie przeżyte. Bez gonienia za bogactwami wielkiego świata nawet drobny szlachcic czy każdy inny człowiek może być szczęśliwy.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *