Legenda o świętym Aleksym – streszczenie, plan wydarzeń, problematyka

Święty Aleksy jest w tradycji Kościoła Katolickiego patronem ubogich, wędrowców, żeglarzy, podróżników czy żebraków. Legenda o nim to jeden z najbardziej znanych w kulturze chrześcijańskiej przykład hagiografii, czyli upamiętniania biografii świętych w postaci tzw. „żywotów”.  

Legenda o świętym Aleksym – streszczenie

Aleksy był synem Eufamijana i Aglijas. Eufamijan był wysoko postawionym dostojnikiem rzymskim oraz człowiekiem wrażliwym na biedę i nieszczęście ludzkie. Dlatego też codziennie w swoim domu przygotowywał dodatkowe stoły, przy których mogli jadać biedni, sieroty oraz pielgrzymi. Małżeństwo bardzo długo pozostawało bezpotomne, ponieważ Aglijas uchodziła za bezpłodną. Jednak po wielu latach gorliwych modlitw, udało się jej począć i wkrótce zrodziła właśnie Aleksego, którego imię pochodziło z greki i oznaczało „obrońcę”.

Kiedy Aleksy miał dwadzieścia cztery lata postanowiono wyprawić mu ślub, za żonę oddając mu Famijanę, dziewczynę z cesarskiego rodu. Ślub z Famijaną się odbył, lecz w czasie nocy poślubnej, Aleksy poczuł powołanie do zupełnie innego życia niż to, które przewidzieli dla niego starsi. Wytłumaczył żonie, że pragnie całe swoje życie poświęcić służbie Bogu. Famijana przyjęła postanowienie męża z pokorą. Aleksy zwrócił jej również ślubny pierścień, który ona przyrzekła dać mu na powrót w niebie. Aleksy pod osłoną nocy uciekł z domu i pożeglował ku Ziemi Świętej. Kiedy wieść o ucieczce Aleksego ujrzała światło dzienne, jego ojciec, Eufamijan, wpadł we wściekłość, a potem w ogromny smutek, który kazał mu po wielu latach zacząć bezskutecznie szukać syna. Aleksy natomiast porozdawał wszystkie swoje bogactwa, a nawet ubrania ubogim i rozpoczął życie żebraka. Wszystko, co otrzymywał od ludzi, oddawał uboższym od siebie, jadł jedynie chleb i pił tylko wodę. Tak przeżył siedemnaście lat, z których większość spędził żebrząc na progu świątyni. Kiedy zrozumiał, że wśród ludu zaczyna panować przeświadczenie o jego świętości, znowu wsiadł na statek, który początkowo miał płynąć gdzie indziej, lecz ostatecznie dotarł do Rzymu. Tam przez kolejne szesnaście lat, Aleksy żebrał tuż pod swoim domem, ale nie został przez nikogo rozpoznany, a słudzy jego ojca poniżali go i krzywdzili. Nawet sam Eufamijan nie rozpoznał syna w zwykłym żebraku, mimo że zawsze płakał na wspomnienie Aleksego.

W końcu przyszły święty, przeczuwając własną śmierć, napisał list, w którym wyjawiał swoją prawdziwą tożsamość. Kiedy umarł, w całym Rzymie zaczęły bić dzwony, a wokół ciała zmarłego zaczęła unosić się przedziwna, bardzo przyjemna woń. Pogrzeb świętego żebraka odbył się z wielką pompą, uczestniczyli w nim zarówno papież, jak i cesarz, jednak nikt nie był w stanie wydobyć listu z ręki Aleksego. Uczyniła to dopiero jego żona, Famijana, która przez cały ten czas wytrwała w miłości do męża. 

Legenda o świętym Aleksym – plan wydarzeń

  1. Eufamijan i Aglijas po wielu latach starań i modlitw, w końcu doczekują się dziecka – Aleksego.
  2. Kiedy Aleksy ma dwadzieścia cztery lata, rodzice organizują jego małżeństwo z Famijaną.
  3. W trakcie nocy poślubnej, Aleksy oświadcza żonie, że jego powołaniem jest życie w ubóstwie ku większej chwale boskiej. Famijana przyjmuje jego decyzję. 
  4. Aleksy ucieka z domu i statkiem płynie do Ziemi Świętej. W domu zostaje uznany za zmarłego. 
  5. Aleksy przez siedemnaście lat żyje jako żebrak. Wokół jego postaci zaczyna się tworzyć nimb świętości. 
  6. Aby nie zgrzeszyć pychą, Aleksy wsiada ponownie na statek, który dowozi go do Rzymu.
  7. Przyszły święty przez kolejnych szesnaście lat żyje bardzo blisko swojego rodzinnego domu, lecz pozostaje nierozpoznany przez nikogo. W dodatku służba jego ojca, bije go i poniża. 
  8. Aleksy pisze list, w którym przyznaje się do swojej prawdziwej tożsamości i umiera. 
  9. Żona Aleksego, Famijana, wydobywa list z dłoni zmarłego. 
  10. Odbywa się pogrzeb świętego, w którym uczestniczy papież oraz cesarz. 

Bohaterowie

  • Aleksy – syn Eufamijana i Aglijas, po ślubie z Famijaną, córką z cesarskiego rodu, uciekł z domu wybierając życie żebraka oddanego Bogu;
  • Eufamijan – ojciec Aleksego, człowiek oddany służbie ubogim. Po ucieczce syna, najpierw go przeklął, ale później bardzo cierpiał z powodu jego nieobecności.
  • Famijana – żona Aleksego. Zawierzyła mężowi i przyjęła jego plan, który skazywał ją na życie bez męża. Wytrzymała jednak tę próbę i jako jedyna była w stanie wyjąć z ręki Aleksego list potwierdzający jego tożsamość po jego śmierci. 

Legenda o świętym Aleksym – problematyka

Wszystkie żywoty świętych (hagiografia) to bardzo specyficzny rodzaj literatury. Są to, najprościej rzecz ujmując, biografie ludzi uznanych przez Kościół za godnych naśladowania w kwestii wiary. Szczególnie popularną dziedziną była hagiografia w średniowieczu, kiedy wiara i doktryna chrześcijańska dopiero nabierały kształtu i potrzebowały tego rodzaju literatury do formowania poglądów i postaw wśród wiernych. Znaczna większość czczonych dzisiaj świętych pochodzi właśnie z tamtego okresu.

Z jakiegoś powodu jednak to właśnie żywot świętego Aleksego stał się jednym z najpopularniejszych i do dzisiaj uznawany jest za najbardziej reprezentatywny. Legenda o jego życiu (przy czym należy w tym miejscu mocno podkreślić słowo „legenda”) rzeczywiście jest trudna do pojęcia. Syn senatora Rzymu, któremu niczego nie brakowało i prawdopodobnie nigdy by nie zabrakło, w dodatku zeswatany z cesarską córką i mający gwarancję dożywotniego pławienia się w luksusie, porzuca to wszystko w zasadzie w jednej chwili i wybiera życie w skrajnym ubóstwie, by oddać całe swoje życie Bogu. Taki przykład musiał budzić ciekawość, zwłaszcza w czasach, kiedy dużo więcej ludzi żyło w sposób zbliżony raczej do Aleksego niż do Eufamijana. Po poznaniu historii świętego żebraka, ubodzy mogli mieć nadzieję, że za ich doczesną nędzę, czeka ich rekompensata świętości w Niebie. Oczywiście jeśli zawierzą swoje życie Bogu, a zawierzyć życie Bogu można było wówczas (przynajmniej w ogólnej świadomości) jedynie za pośrednictwem Kościoła.

Święty Aleksy do dziś pozostaje dla wielu patronem wędrówki, tułaczki, ubóstwa, żebraków, żeglarzy i rybaków. 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *