Pieśń o Rolandzie – streszczenie, plan wydarzeń, problematyka

Pieśń o Rolandzie to epos opowiadający o wojnie Karola Wielkiego z Saracenami, czyli starciu religii chrześcijańskiej z muzułmańską w VIII wieku n.e. Choć utwór przedstawia wydarzenia, które faktycznie miały miejsce, robi to w sposób dalece odbiegający od prawdy. Mimo to, Pieśń pozostaje jednym z największych eposów rycerskich europejskiego średniowiecza. To poniekąd dzięki niemu ukuty został wzorzec zachowania rycerskiego, z którego czerpali później nie tylko twórcy literatury, lecz także prawdziwi ludzie. 

Pieśń o Rolandzie – streszczenie

Fabuła Pieśni o Rolandzie rozgrywa się w czasie wielkiej wojny Karola Wielkiego, cesarza Francji, z Marsylem, wodzem muzułmanów, Saracenów oblegających Saragossę. Kiedy cesarz przybywa ze swoim wojskiem w okolice miasta, Marsyl jest przerażony. Za radą Blankandryna postanawia uknuć spisek przeciwko Karolowi – obiecać mu, że przyjmie chrzest, jeżeli ten wycofa armię. Z taką propozycją wysyła do niego posłańców. Karol długo zastanawia się nad słowami posłańców, w końcu decyduje się zwołać naradę rycerstwa. W jej trakcie okazuje się, że zdania są podzielone. Rycerz Ganelon jest za tym, by przystać na układ z Marsylem, zaś Roland opowiada się za dalszą walką i powołuje się na to, że muzułmański władca już wcześniej nie dotrzymywał podobnych umów. Karol ma również kłopot z tym, kogo wysłać z posłannictwem na dwór Marsyla.

W końcu, za radą Rolanda, wybiera Ganelona. Ten nie jest zadowolony z misji, ale słucha rozkazu. Pełen urażonej dumy i niechęci do Rolanda udaje się do Marsyla i przedstawia mu propozycję Karola – jeżeli wódz przyjmie chrzest, połowa Hiszpanii zostanie darowana jemu, a druga połowa Rolandowi. Poniżony Marsyl wpada we wściekłość. Przekabaca na swoją stronę Ganelona, a on mówi mu, że Karol nie pójdzie na żadne ustępstwa dopóki żyje Roland, Oliwier i dwunastu innych dzielnych rycerzy. Powstaje spisek: Ganelon ma obwieścić cesarzowi, że Marsyl zgadza się na jego warunki, a kiedy armia francuska zacznie się wycofywać, Saraceni napadną na tylną straż, w której będą znajdować się Roland i pozostali. Tak też się dzieje. Karol odjeżdża spod Saragossy, a gdy się oddala, muzułmanie napadają na dużo mniejsze od swoich siły pod wodzą Rolanda. Sam rycerz może zadąć w róg, by zawrócić siły cesarskie, lecz nie czyni tego, gdyż lęka się, że zostałby posądzony o tchórzostwo. Dochodzi do bitwy, w której szala zwycięstwa przechyla się wielokrotnie na obie strony. W końcu jednak mocno odepchnięci Saraceni zwierają szyki i udaje im się przeprowadzić triumfalny atak, po którym przy życiu pozostaje tylko sześćdziesięciu rycerzy Rolanda. Frankowie jednak mimo to nie składają broni.

Roland zabija bratanka Marsyla, a Oliwier – jego wuja. Kolejni rycerze umierają z wycieńczenia, co spotyka się z ogromnym żalem Rolanda. Za namową arcybiskupa Turpina, dmie w róg, by powiadomić o swojej sytuacji cesarza, który natychmiast rusza z odsieczą. W końcu Roland zostaje na polu walki sam, poraniony i wyczerpany, lecz nadal ma siłę, by odeprzeć atak jednego z Saracenów, który próbuje odebrać mu miecz. W końcu spowiada się przed Bogiem i umiera.

Karol Wielki przybywa na miejsce bitwy i przysięga zemstę na Marsylu. Pokonuje Saracenów, lecz wojnę wypowiada mu również emir Baligant, któremu Marsyl obiecał oddać Hiszpanię, jeśli ten pokona Karola. W ostatecznej bitwie zwycięża jednak cesarz, Baligant zostaje zabity, Marsyl umiera z rozpaczy, a jego żona dobrowolnie się chrzci. Ochrzczeni zostają wszyscy poganie znajdujący się w Saragossie. Ciało Rolanda zostaje zabalsamowane i wysłane z powrotem do Francji, gdzie odbywa się jego uroczysty pogrzeb. Ze smutku jednak umiera jego narzeczona. 

Pieśń o Rolandzie – plan wydarzeń

  1. Karol Wielki wraz z armią francuską przybywa w okolice Saragossy, by odbić ostatnie miasto hiszpańskie znajdujące się pod wodzą muzułmanów.
  2. Marsyl, muzułmański wódz, za radą swojego doradcy Blankandryna, postanawia przechytrzyć Karola. Wysyła do niego posłów, którzy przekazują jego propozycję: jeśli cesarz francuski wycofa swoje wojska spod Saragossy, Marsyl w przeciągu miesiąca stawi się w Paryżu, by przyjąć chrzest. 
  3. Karol Wielki zwołuje naradę, na której, za radą hrabiego Rolanda, decyduje się wysłać na rozmowy z Marsylem rycerza Ganelona. 
  4. Ganelon otrzymuje atrybuty cesarskie i wyrusza w drogę. Cały czas żywi niechęć wobec Rolanda, m.in. przez to, że to on podsunął cesarzowi kandydaturę Ganelona do tej niebezpiecznej misji.
  5. Kiedy Ganelon znajduje się na dworze Marsyla i przedstawia mu warunki Karola, ten wścieka się.
  6. Zostaje zawiązany spisek na życie Rolanda, Oliwiera i innych ważnych rycerzy, którzy, jeśli zostaną przy życiu, zawsze będą dążyć ku wojnie z poganami.
  7. Zdrajca Ganelon wraca do Karola i obwieszcza mu, że jego warunki zostały przyjęte. Armia szykuje się do odwrotu, a do tylnej straży wyznaczeni zostają m.in. Roland i Oliwier.
  8. Wojska dowodzone przez Rolanda zostają zaatakowane przez Saracenów, lecz rycerz postanawia nie dąć w róg i nie przyzywać armii cesarskiej, gdyż obawia się splamienia swojego honoru. 
  9. Dochodzi do wielkiej bitwy, w której Roland zabija m.in. bratanka Marsyla. Wojsko rycerza walczy dziennie, jednak po wielu starciach, przy życiu pozostaje zaledwie sześćdziesięciu Franków. 
  10. Roland za radą arcybiskupa Turpina dmie w róg, by przyzwać wojska cesarskie. Karol Wielki rusza z odsieczą. 
  11. Roland grzebie umierających po kolei towarzyszy broni. W końcu na polu walki zostaje sam. Jeszcze raz dmie w róg i siada na wzgórzu, twarzą zwrócony w stronę Hiszpanii. 
  12. Jeden z Saracenów próbuje odebrać miecz Rolandowi, lecz ten zabija go rogiem. 
  13. Roland modli się, wyznaje swoje winy i umiera.
  14. Karol Wielki nadciąga z odsieczą i szykuje się do zemsty na Marsylu i muzułmanach. 
  15. Saraceni zostają pobici przez wojska Franków. Marsyl umiera z rozpaczy, a jego żona dobrowolnie pozwala się ochrzcić razem z resztą pogan w zdobytym mieście. 
  16. Karol Wielki wraca do Francji, by wyprawić Rolandowi uroczysty pogrzeb. 

Bohaterowie

  • Marsyl – dowódca wojsk muzułmanów;
  • Karol Wielki – cesarz Francji;
  • Roland – najszlachetniejszy z rycerzy Franków, człowiek waleczny, lojalny, niezłomny, prędzej gotowy oddać życie niż splamić swój honor lub poddać się;
  • Oliwier – przyjaciel Rolanda, również odważny rycerz;
  • Ganelon – zdrajca, przez którego dochodzi do bitwy, w wyniku której ginie Roland;
  • Arcybiskup Turpin – kapłan uczestniczący w bitwie, błogosławił rycerzy ruszających w bój i obiecuje im raj po śmierci;
  • Blankandryn – doradca Marsyla;
  • Emir Baligant – sprzymierzeniec Marsyla;

Pieśń o Rolandzie – problematyka

Pieśń o Rolandzie to jeden z najpopularniejszych utworów średniowiecznych sławiących etos rycerski. Przez liczbę konfliktów zbrojnych, które przetaczały się przez Europę w czasie tej tysiącletniej niemalże epoki, postać rycerza nabrała szczególnej rangi, nie tylko w rzeczywistości, lecz także w literaturze. Rycerz idealny był człowiekiem silnym, zarówno fizycznie, jak i psychicznie, wiernym swoim ideałom oraz lojalnym wobec swojego władcy i współtowarzyszy broni. Był to człowiek szlachetny i sprawiedliwy, który honor cenił jako najwyższą wartość w życiu. Dobry rycerz musiał być w stanie bez żalu poświęcić własne życie w obronie honoru własnego, swojego króla, ojczyzny lub damy swojego serca. W większości bowiem średniowiecznych opowieści i legend rycerskich, to właśnie miłość do kobiety jest głównym motorem napędowym dla działań rycerza: swoimi dokonaniami na polu walki chce on w pewien sposób zasłużyć za miłość swojej wybranki, zdobyć jej przychylność i łaski. Taki właśnie jest Roland – szlachetny, odważny, lojalny, waleczny i zdolny do poświęcenia życia, żeby tylko nie splamić honoru. 

Dodaj komentarz