Echa leśne – streszczenie, plan wydarzeń, problematyka

Echa leśne to krótka nowela autorstwa Stefana Żeromskiego. Jak wiele utworów nie tylko tego pisarza, lecz również innych twórców polskich przełomu XIX i XX wieku, pojawia się w nim wątek powstania styczniowego oraz jego wpływu na życie późniejszych pokoleń. 

Echa leśne – streszczenie

Fabuła opowiadania opiera się na rozmowie kilku mężczyzn, którzy na skraju lasu, czekają do późnych godzin nocnych na ukończenie przez drwali wyrębu drzewa. Rozmowa z topografii okolic szybko schodzi na pewną karczmę, naprzeciwko której znajduje się piaszczysty pagórek. Wzniesienie to – jak wynika z rozmowy mężczyzn – jest o tyle charakterystyczne, że znajduje się na nim tylko jedna brzoza. Tej jednak nikt nie chce wyciąć, ponieważ opiera się o nią krzyż znaczący ponoć grób człowieka pochowanego w ziemi wzniesienia. Kiedy pada jego przydomek, Rymwid, okazuje się, że większość z zebranych mężczyzn w jakiś sposób znała tego człowieka.

Podleśny Guńkiewicz znał go z lasu, zresztą to on wykonał prowizoryczny grób, geometra Knopf również kojarzy nazwisko zmarłego. Najwięcej do powiedzenia ma jednak na temat Rymwida emerytowany generał rosyjskiej armii, Rozłucki, ponieważ tajemniczy nieboszczyk był tak naprawdę jego krewnym – synem jego brata, którego Rozłucki wychowywał po śmierci ojca. To on wciągnął młodego Jana do wojska, ale kiedy wybuchło powstanie styczniowe i pod wodzą stryja ruszył do lasu, natychmiast zdezerterował i dołączył do grupy powstańczej. Po wielu nieudanych podchodach, grupę tę w końcu udało się rozbić, a młody Rozbicki zostaje przyprowadzony przed oblicze stryja. Ten organizuje sąd polowy, którego wyrokiem, Jan Rozłucki zostaje skazany na śmierć za zdradę. To właśnie głos starego Rozłuckiego przesądził ten wyrok. Ostatnim życzeniem skazanego, który całe przesłuchanie znosi z dumą i patriotyczną godnością, jest to, by jego mały syn dowiedział się dokładnie jak umarł jego ojciec i by został wychowany w duchu patriotycznym. Wola ta jest skierowana do starego Rozłuckiego. Ten, mimo wątpliwości co do skazania własnego bratanka na śmierć, nie cofa rozkazu, ale też nie zamierza spełniać woli skazańca. Generał ciężko przeżywa chwile przed egzekucją, do której jednak dochodzi o świcie. 

Echa leśne – plan wydarzeń

  1. Grupa mężczyzn posila się i rozmawia przy ognisku na skraju lasu. Czekają tam do późnych godzin nocnych na koniec pracy drwali, którzy kończą wyrąbywać pas drzew.
  2. Mężczyźni rozmawiają o różnych miejscach znanych sobie, znajdujących się w okolicy.
  3. Temat rozmowy schodzi na karczmę, naprzeciwko której znajduje się wzgórze z brzozą, krzyżem i grobem.
  4. Okazuje się, że mężczyźni znają człowieka, który jest tam pochowany. Jest to Jan Rymwid Rozłucki, bratanek jednego z rozmówców, emerytowanego generała armii carskiej.
  5. Generał rozpoczyna opowieść o tym, że wychowywał bratanka, bo obiecał to jego poległemu na polu walki ojcu. 
  6. Po wybuchu powstania styczniowego, dorosły już Jan Rozłucki, wcześniej wcielony do oddziału carskiego, zbiegł do grupy powstańczej. 
  7. W końcu dochodzi do konfrontacji obu oddziałów, w wyniku której Rymwid zostaje złapany i odbywa się nad nim sąd polowy. 
  8. Głosy w czasie sądu rozkładają się po równo, to decyzja stryja Jana Rozłuckiego przyczynia się do skazania go na śmierć. 
  9. Ostatnią wolą skazańca jest to, żeby jego syn został wychowany na patriotę, na Polaka. 
  10. Jan Rymwid Rozłucki zostaje rozstrzelany o świcie. Dla generała jest to bardzo ciężki moment. 

Bohaterowie

  • Stary Rozłucki – generał carskiej armii. W czasie powstania styczniowego był dowódcą oddziałów tropiących grupy powstańcze w okolicach Gór Świętokrzyskich. Dał swojemu bratu słowo honoru, że wychowa jego syna na porządnego człowieka i uczynił to wcielając go do wojska. Kiedy jednak bratanek przystąpił do powstańców, wydał rozkaz skazujący go na śmierć. 
  • Jan „Rymwid” Rozłucki – bratanek generała. Człowiek zdolny poświęcić wszystko, nawet życie, dla dobra ojczyzny. Był niezłomny, a jego pewność siebie nieuległa zwichnięciu nawet w dramatycznych chwilach tuż przed śmiercią. 
  • Wójt Gała – uczestnik rozmowy przy ognisku.
  • Podleśny Guńkiewicz – uczestnik rozmowy przy ognisku.
  • Geometra Knopf – uczestnik rozmowy przy ognisku.
  • Narrator i jego ojciec.

Echa leśne – problematyka

Echach leśnych wybrzmiewa bardzo charakterystyczna dla prozy Stefana Żeromskiego nuta – powstanie styczniowe i jego „dziedzictwo”, bowiem jak każdy tego rodzaju dramatyczny ruch, powstanie to wywarło realny wpływ na życie wielu późniejszych pokoleń. Sam pisarz urodził się tuż po zakończeniu powstania, więc dramatyczna aura społeczna po kolejnej porażce narodowej stanowiła tło dla jego dzieciństwa i dorastania. Echa leśne mają jednak wymiar głębszy, etyczny, nie tylko historyczny. Żeromski pokazuje nam do jak dramatycznych sytuacji doprowadzić człowieka potrafi wojna. Oto po dwóch stronach barykady stają i walczą ze sobą nawzajem blisko spokrewnieni ludzie. Kilkustronicowe opowiadanie o grupie mężczyzn jedzących i rozmawiających przy ognisku staje się więc uniwersalną przestrogą przed wszelkimi działaniami, które mogą do takich sytuacji na powrót doprowadzić. Niestety, jak pokazała historia, ludzkość nie posłuchała tego rodzaju przestróg. 

Dodaj komentarz