Hans Christian Andersen

Hans Christian Andersen (1805–1875) był duńskim pisarzem i poetą epoki romantyzmu, którego baśnie należą do najbardziej rozpoznawalnych utworów literatury światowej. Urodził się 2 kwietnia 1805 roku w Odense, w ubogiej rodzinie szewca i praczki. Dziecięce zainteresowanie opowieściami i teatrem rozbudziło jego ambicje artystyczne: w 1819 roku wyjechał do Kopenhagi, zamierzając związać się ze sceną. Początkowe niepowodzenia nie przerwały jego edukacji, możliwej dzięki wsparciu wpływowych opiekunów, wśród których ważne miejsce zajmował Jonas Collin. Doświadczenie biedy, zależności od innych oraz trudnego poszukiwania własnego miejsca stało się istotnym tłem późniejszej twórczości pisarza.

Przełomowym momentem w jego karierze był rok 1835, kiedy ukazała się powieść Improwizator oraz pierwsze zeszyty baśni przeznaczonych dla dzieci. Andersen tworzył również poezję, dramaty, powieści, książki podróżnicze i teksty autobiograficzne; jego dorobek wykracza więc daleko poza utwory znane ze szkolnych lektur. Inspiracji dostarczały mu liczne podróże, obserwacje codziennego życia i spotkania z ludźmi należącymi do różnych środowisk. Wśród najsłynniejszych baśni znajdują się Calineczka, Księżniczka na ziarnku grochu, Nowe szaty cesarza, Brzydkie kaczątko, Mała syrenka oraz Królowa śniegu. Międzynarodową sławę zdobył jeszcze za życia, a jego utwory weszły do kanonu literatury dziecięcej.

Baśnie Andersena łączą fantazję z refleksją nad ludzką samotnością, cierpieniem, miłością i potrzebą akceptacji. Pisarz obdarzał głosem zwierzęta, rośliny i przedmioty, aby poprzez ich losy ukazywać zachowania ludzi oraz mechanizmy życia społecznego. Prostota opowiadania współistnieje u niego z ironią, humorem i krytyką próżności, obłudy czy bezmyślnego podporządkowania się opinii otoczenia. Ważne miejsce zajmuje perspektywa istot słabszych i odrzuconych, których wartości nie dostrzega otaczający je świat. Utwory te przemawiają również do dorosłych: nie zawsze przynoszą szczęśliwe zakończenie, a ich sens nie ogranicza się do łatwego pouczenia. Andersen zmarł 4 sierpnia 1875 roku w Rolighed koło Kopenhagi.