Każdy człowiek ma w życiu jakieś cele i dąży do ich osiągnięcia. Różnią się one zdecydowanie w zależności od osoby. Często dotyczą rodziny, kariery, spełnienia marzeń czy osiągnięcia jakiejś pozycji w społeczeństwie. Ludzie próbują zrealizować swoje cele na rozmaite sposoby, a przy tym pomagają sobie, jak tylko mogą. Także pod tym względem różnią się od siebie. Zauważyli to i utrwalili w swoich dziełach literackich liczni pisarze.
Spis treści
Kontekst 1 – Lalka
„Lalka” przedstawia Stanisława Wokulskiego, czyli głównego bohatera, którego celem jest zdobycie miłości i ręki Izabeli Łęckiej. Ona jest jednak arystokratką, a on wywodzi się z pośledniej szlachty, a na dodatek para się handlem. Nie jest zatem godzien swojej wybranki, więc jego celem staje się wzmocnienie swojej pozycji społecznej, by Izabela się nim zainteresowała. Wokulski w tym zadaniu pomaga sobie na rozmaite sposoby. Dorabia się znacznego majątku, zaczyna inwestować w powóz, mieszkanie czy wygląd, uczy się angielskiego, bywa w odpowiednich miejscach, a także poznaje właściwych ludzi. W tych działaniach zdecydowanie pomagają mu pieniądze, które odziedziczył po zmarłej żonie i zarobił na handlu podczas wojny. Pieniędzmi kupuje to, czego nie odziedziczył, i dąży do zrealizowania celu podniesienia własnego statusu, by dorównać Izabeli. Pieniądze pomagają mu też w takich działaniach jak kupienie kamienicy Łęckich czy spłacenie długu ojca Izabeli. Są one jego sposobem na to, by nieustannie zbliżać się do wybranki, uzależniać ją od siebie i udowadniać jej, że jest odpowiednim kandydatem na męża.
Kontekst 2 – Konrad Wallenrod
„Konrad Wallenrod” to przykład tego, że cel uświęca środki. Konrad Wallenrod w swojej misji zniszczenia zakonu krzyżackiego uciekł się do oszustwa. Zataił swoją prawdziwą, litewską tożsamość i wykorzystał zaufanie Krzyżaków, by w ten sposób zostać wielkim mistrzem zakonu krzyżackiego. Ta funkcja posłużyła mu zaś do większego celu, jakim było zniszczenie zakonu i zemsta w imieniu Litwinów. Sposobem Konrada na pomaganie sobie w dążeniu do obranego celu było zatem udawanie kogoś, kim nie był, a także ostatecznie zdrada w decydującej chwili bitwy Krzyżaków z Litwinami.
Kontekst 3 – Ludzie bezdomni
„Ludzie bezdomni” to przykład celu, który jest równocześnie życiową misją. Tomasz Judym to lekarz, który dostrzega konieczność zadbania o lepszy dostęp do opieki medycznej i higieny w najuboższych warstwach społecznych. Nie zajmuje się zatem leczeniem bogatych, jak jego koledzy po fachu, a zamiast tego realizuje swój cel polepszenia komfortu życia ludzi ubogich. Pomaga mu w tym przekonanie, że jego działania mają sens i realnie wpływają na odmianę ludzkiego życia, że ratuje ludzi, którzy zostali całkiem bez pomocy. Ponadto sam wywodził się z ubogich warstw społecznych, zatem w realizacji celu pomagało mu silne przekonanie, że ma wobec tych ludzi dług do spłacenia, jemu bowiem udało się wyrwać z nędzy i uzyskać wykształcenie.
Inne przykładowe konteksty
Romeo i Julia
„Romeo i Julia” pokazuje, jak miłość pomaga w realizacji celu. Młodzi bohaterowie byli zdeterminowani, by być ze sobą, gdyż niosła ich siła uczucia. To właśnie ona pomogła im osiągnąć cel, jakim był ślub. Ich historia nie kończy się dobrze z powodu działania nieprzychylnych im osób, ale warto zauważyć, że silne emocje, takie jak właśnie miłość, bardzo pomagają w osiągnięciu tego, czego się pragnie.
Mała Apokalipsa
„Mała Apokalipsa” to dzieło, które pokazuje, że nawet w przypadku realizacji najtrudniejszego celu można sobie pomagać przekonaniem, że dane działanie ma sens. Główny bohater dzieła został wybrany przez innych do samospalenia się w ramach zwrócenia uwagi na sytuację Polski pod wpływem ZSRR. W dokonaniu tego pomaga mu ciągłe tłumaczenie sobie, dlaczego to działanie ma sens i dlaczego warto kogoś poświęcić dla zainteresowania świata sprawą polską. Silna wiara w daną sprawę znacząco ułatwia zatem dokonanie danego czynu.
Makbet
„Makbet” to z kolei przykład pomagania sobie w realizacji celu przemocą i silnym przekonaniem o jego słuszności. W wyniku zasłyszanej przepowiedni Makbet postanawia pomóc w jej realizacji i morduje swojego króla. Pomaga mu w tym też żona, lady Makbet, która jest silnie przekonana o słuszności ich działania. To wsparło ich w realizacji celu, jakim był mord króla.
Podsumowanie
Ludzie wybierają zatem różne sposoby na to, by pomóc sobie w zrealizowaniu danego celu. Nie zawsze są to metody moralne czy słuszne, ale dla niektórych liczy się samo osiągnięcie tego, czego pragną, a nie to, w jaki sposób do tego doszli.